تهران شهر

نسبت توسعه‌ی تهران با مردم، سرزمین و جغرافیایش

نویسنده: مجید منصوررضایی دبیر پرونده
با جابه‌جایی حكومت از قاجار به پهلوی، تهران پایتخت می‌ماند. حدفاصل 45-1304 پایتخت مبتنی بر رویكردهای متنوعی توسعه و گسترش می‌یابد؛ تا آن‌جا كه در سال 1345 با توجه به گستردگی و پیچیدگی امور تهران، تهیه‌ی طرح جامع در دستور كار قرار می‌گیرد....
 با جابه‌جایی حكومت از قاجار به پهلوی، تهران پایتخت می‌ماند. حدفاصل 45-1304 پایتخت مبتنی بر رویكردهای متنوعی توسعه و گسترش می‌یابد؛ تا آن‌جا كه در سال 1345 با توجه به گستردگی و پیچیدگی امور تهران، تهیه‌ی طرح جامع در دستور كار قرار می‌گیرد. وقتی از تهران پساناصری به معنی تهرانی صحبت می‌كنیم كه خندق دوره‌ی ناصری در آن پر و دروازه‌ها تخریب می‌شود و شهر آن سوی حصارها توسعه می‌یابد، درباره‌ی كدام تهران و با چه مختصاتی صحبت می‌كنیم؟
به نظرم برای دقیق صحبت‌كردن درباره‌ی تهران در دوره‌ی مدنظر، شایسته است این دوره را در سه بخش بررسی كنیم؛ دوره‌ی اول از كودتای 1299 تا 1320، دوره‌ی دوم از 1320 تا 1332 و دوره‌ی سوم از 1332 تا 1345.
در دوره‌ی اول كه از روزهای بعد از كودتای 1299 آغاز می‌شود، اقدامات كابینه‌ی نودروزه‌ی سیدضیاء طباطبایی به نظر معیار خوبی برای ارزیابی تهران در اواخر دوره‌ی قاجار است. كودتای 1299 با هیچ مقاومت و عكس‌العملی از سوی مردم مواجه نشد؛ چراكه در دوره‌ی احمدشاه از نظر مدیریتی آشفتگی تمامی اركان مملكت را فراگرفته بود و این امر نارضایتی عمومی در كشور و تهران را در پی داشت. دو سیاح در این دوره از تهران بازدید می‌كنند كه توصیف‌هایشان بازگوكننده‌ی آن است كه مدیریتی در تهران این دوره قابل شناسایی نیست. فقر و كثیفی شهر را در بر گرفته است. سیاسیون و مجلس مدام در التهاب‌اند و مباحثات جدی میان آن‌ها جهت برون‌رفت از وضعیت موجود شكل گرفته است. با رخداد كودتا، گروهی معتقد بودند كه حداقل دستاورد كودتا خروج كشور از وضعیت نابسامان موجود و مشخص‌كردن ساختاری جدید است كه در آن می‌توان خواسته‌های محقق‌نشده را از گروه قدرت پیگیری كرد.
سیدضیاء طباطبایی به‌عنوان یكی از مهم‌ترین عوامل كودتا، روزنامه‌نگار و یك نوع آرمان‌طلب بود. با دقت در اعلانات كابینه‌ی سیدضیاء متوجه می‌شویم كه تهران در این دوره دچار یك گسیختگی تاریخی است. عموم مواردی كه اعلانات كابینه در این دوره مورد اشاره قرار می‌دهند، در وهله‌ی اول به تقویت انضباط شهری در تهران بازمی‌گردند. به‌عنوان مثال در اعلانات ذكر شده است كه نانوایی‌ها نباید نان را روی زمین پرت كنند؛ بلكه موظف‌اند پارچه‌ی سفیدرنگی روی میزی كشیده، نان‌ها را بر آن قرار دهند. قصاب‌ها باید لباس مخصوص كار با رنگ سفید بپوشند. با استعمال مواد مخدر در ملأ عام برخورد می‌شود. ...



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code