نقد غرفه ایران در اکسپو

فاصـله رویا تـا واقعیت

نویسنده: مهرداد زواره محمدی معمـــار
نگارنده از ابتدای فرآیند برگزاری مسابقه معماری پاویون ایران در اکسپوی میلان (از روز فراخوان تا برگزاری مسابقه، اتفاقات عجیب داوری، مسائل و رویدادهای نهان و عیان روند شکل‌گیری طرح و ....) با عناوین مختلف (مانند شرکت‌کننده در مسابقه، نماینده مهندسان مشاور شرکت‌کننده در مسابقه معماری غرفه ایران در اکسپو، عضو کارگروه مسابقات معماری سازمان نظام‌مهندسی استان تهران، عضو کمیته مشورتی مسابقات معماری وزارت راه و شهرسازی و شخص حقیقی پیگیر رویدادهای مختلف درباره پاویون ایران)، کلیه اقدامات و نتایج این فرآیند را به دقت رصد کرده است...
نگارنده از ابتدای فرآیند برگزاری مسابقه معماری پاویون ایران در اکسپوی میلان (از روز فراخوان تا برگزاری مسابقه، اتفاقات عجیب داوری، مسائل و رویدادهای نهان و عیان روند شکل‌گیری طرح و ....) با عناوین مختلف (مانند شرکت‌کننده در مسابقه، نماینده مهندسان مشاور شرکت‌کننده در مسابقه معماری غرفه ایران در اکسپو، عضو کارگروه مسابقات معماری سازمان نظام‌مهندسی استان تهران، عضو کمیته مشورتی مسابقات معماری وزارت راه و شهرسازی و شخص حقیقی پیگیر رویدادهای مختلف درباره پاویون ایران)، کلیه اقدامات و نتایج این فرآیند را به دقت رصد کرده است و علاقه‌مند به بازخوانی این روند به‌منظور نتیجه‌گیری منطقی است تا در پی آن، دستیابی به امتیازاتی برای بهبود وضعیت معماری و روند معیوب و پرمانع مسابقات این حوزه، تحقق یابد و نیز بستری برای ارائه طرح‌های جذاب و گویا و معرف تصویر ایران در رویدادهای بین‌المللی مانند اکسپوی ۲۰۲۰ دوبی فراهم شود. ازاین‌رو نگارنده سعی دارد با ارائه گزارشی بی‌طرفانه و کاملا صنفی، نقاط مثبت و منفی حضور ایران در اکسپوی میلان را به تصویر بکشد.
با نزدیک‌شدن به افتتاحیه اکسپوی میلان در اردیبهشت ۹۴، اخبار و گزارش‌های متعددی درباره غرفه ایران در این رویداد، در فضای مجازی منتشر شد که همگی از نمایشی ضعیف و خارج از قواعد برای حضوری شایسته در یک رویداد بین‌المللی به بزرگی المپیک فرهنگی اکسپوی میلان حکایت داشت. همین مساله اشتیاق نگارنده را برانگیخت تا ضمن بازدید همراه چند تن از معماران داخلی و خارجی، روایتی منصفانه و صنفی از نمایش معماری و مهندسی ایران در اکسپوی میلان تهیه کند.

برخورد فرمال در مقابل نگاه مفهومی
این رویداد عظیم، تاثیرگذار و مهم که به المپیک فرهنگی در مقیاس جهانی تعبیر شده است، هر پنج سال یک بار برگزار می‌شود و طی ۶ ماه برگزاری با استفاده هوشمندانه از روش‌های تعاملات اجتماعی و فرهنگی مانند طراحی فضاهای بحث و گفت‌وگو، کنفرانس‌های متعدد، نمایش‌های خلاقانه، گردش بازارهای اجتماعی، عرضه محصولات و نوآوری‌های فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی و ... سعی دارد به موضوع و شعار اصلی اکسپو بپردازد؛ «تغذیه زمین، انرژی برای حیات است» شعار این دوره است که با توجه به محورهای علم و تکنولوژی برای تحقق سلامت، بهداشت، کشاورزی، تنوع زیستی، نوآوری در زنجیره غذایی، آموزش رژیم غذایی، غذا برای شیوه بهتر زندگی، غذا و فرهنگ و همکاری و توسعه غذا طراحی شده است.
با مشاهده غرفه‌های کشورهای دیگر، این اصل اساسی توسعه و تم اصلی نمایشگاه به وضوح قابل درک بود و هر کشوری سعی داشت راه‌حل و پیشنهادی را با توجه به اوضاع فرهنگی، اقلیمی، جغرافیایی و زیست‌محیطی خود، با بیان به‌روز و استفاده حداکثری از تکنولوژی به مخاطبان انتقال دهد؛ چنانچه مشاهده و استنباط می‌‌شود، در این میان معماری از اولویت کمتری نسبت به موضوع اکسپو برخوردار بود و درحقیقت به ابزاری دقیق و راهگشا برای بیان و انتقال راه‌حل کشورها در موضوع تغذیه زمین و انرژی‌های جدید و تجدیدپذیر برای توسعه حیات تبدیل شده بود. با این‌حال در طراحی غرفه ایران به هیچ عنوان به این مساله به‌صورت مفهومی و عینی توجه نشده بود و تنها برخورد شکلی و فرمال با استعاره از واژه «سفره ایرانی»، آن هم با اجرای بسیار ضعیف و تغییرات در جنس و شیوه اجرای مصالح به بدترین شکل ممکن نمود داشت.
در این مورد حتی اگر متولیان تکمیل عملیات اجرایی غرفه پس از حذف ناگهانی طراح اصلی ایده آن (مهندس کامران صفامنش) به تکنیک‌های اجرایی، ایده و پوشش چوبی پاویون ایران وفادار می‌ماندند، شرایط بهتری از لحاظ معماری و پیوند پوشش غرفه با مخاطبان ایجاد می‌شد. این مساله زمانی حالت تراژیک به خود می‌گیرد که با نگاهی به نتایج مسابقه و مطالعه اثر برنده اول آن (طرح ارائه‌شده توسط شرکت نقش‌جهان پارس) ارتباط عمیق این طرح با قنات به‌عنوان یکی از شاهکارهای اصیل معماری ایرانی در زمینه آب‌رسانی مشخص ‌می‌شود. غرفه کشورهای آذربایجان، اسپانیا، روسیه، برزیل و... نمونه‌های عملی خوبی در ارائه راه‌حل‌های جذاب و کارای منحصربه‌فرد در قالب یک پروژه معماری بودند.

برنامه‌ریزی فیزیکی نامناسب
فارغ از ورود به بحث معماری و کیفیت‌های زیبایی‌شناسانه و کشف ارتباط آن با تم و شعار اصلی اکسپو، مساله‌ای که به‌شدت به اعتبار و جایگاه غرفه ایران (به‌رغم موقعیت شاخص آن در سایت) آسیب وارد می‌کند، عدم استفاده بهینه از حداکثر میزان سطح اشغال و کد ارتفاعی پاویون است...



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code