اندیشه

انقلاب اســلامی ایران پدیده‌‌ای در دوران پسااستعماری

نویسنده: پرهام كریمی/ دبیر پرونده، پژوهشگر معماری و شهرسازی
بی‌شك انقلاب اسلامی ایران یك پدیده‌ی سیاسی‌اجتماعی كم‌نظیر در تاریخ معاصر جهان است...
بی‌شك انقلاب اسلامی ایران یك پدیده‌ی سیاسی‌اجتماعی كم‌نظیر در تاریخ معاصر جهان است. از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی بسیاری از تحلیلگران، انقلاب ایران را یك پدیده‌ی نادر سیاسی دانسته‌اند؛ زیرا مطالبات مردم ایران در این انقلاب بیشتر جنبه‌ی فرهنگی پسا-استعماری1 یا میراث فرهنگی استعمار2 را در گفتمان سیاسی‌اجتماعی جهان به چالش كشید. این شخصیت متفاوت انقلاب ایران، این انقلاب را از لحاظ ماهوی از دیگر انقلاب‌های جهان همچون انقلاب روسیه و انقلاب فرانسه متمایز می‌كند.

در ابتدای انقلاب، ماهیت انقلاب ایران با گفتمانی فرهنگی، اجتماعی و آرمانی، تهدیدی جدی برای كشورهای منطقه همچون عراق و عربستان محسوب می‌شد؛ زیرا این كشورها از لحاظ اجتماعی و فرهنگی مردم خود را اغلب سركوب می‌كردند و تحت فشار قرار می‌دادند. هنوز نیز این‌گونه سیاست‌ها در مورد حكومت عربستان سعودی صادق است. بنابراین بسیاری از كشورها برای متوقف‌كردن چرخ انقلاب و ایده‌های متفاوتش مثل به‌چالش‌كشیدن استعمار كشورهای غربی، دست‌به‌دامن صدام‌حسین (دیكتاتور پیشین عراق) شدند و تسلیحات نظامی پیشرفته‌ای مثل موشك هوا به دریای «اگزوست» و هواپیمای «سوپراتاندارد» را در طول جنگ در اختیار او گذاشتند تا او با اهرم فشار نظامی مقابل گفتمان غالب انقلاب در خارج از مرزهای ایران بایستد. بر این اساس یك جنگ فرسایشی به شیوه‌ی رزمیِ جنگ جهانی اول به مدت هشت سال به ایران تحمیل شد. نتیجه‌ی این جنگ فرسایشی، شهید‌شدن بسیاری از جوانان ایران‌زمین و ازدست‌رفتن منابع اقتصادی و ملی ایران در راه دفاع از تمامیت ارضی بود.
هفت روز پس از پذیرش قطعنامه‌ی 598 شورای امنیت از سوی ایران (20 ژوییه‌ی 1988) (تصویر 1) سازمان منافقین (مجاهدین خلق) به ایران حمله‌ی نظامی كرد. این حمله‌ی نظامی كه با مقاومت ارتش و سپاه ایران در عملیات مرصاد (26 جولای 1988) (تصویر 2) مواجه شد، ضربه‌ی سختی بر بدنه‌ی این سازمان فرود آورد. از لحاظ تاریخی این شكستْ دوران جدیدی را در تاریخ این سازمان رقم زد. با این شكست همه‌ی تلاش‌های حامیان صدام‌حسین و خود او در این برهه‌ی زمانی نقش بر آب شد. در طول این جنگ فرسایشی بسیاری از زیرساخت‌های دو كشور به‌ویژه ایران (به علت تحریم‌های گسترده‌ی غرب) در حال نابودی بود؛ در این میان میراث فرهنگی ازجمله ابنیه‌ی تاریخی ایران نیز با بمب‌های عراقی دچار آسیب و تخریب می‌شدند كه تاثیرات روانی منفی بر روحیه‌ی مردم ایران به جا می‌گذاشت. از این میان می‌توان به تخریب بخشی از مسجد جامع اصفهان و شهر آبادان اشاره كرد...




ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code